Kingen is zo’n spel waarover je op het plein en aan de keukentafel hoort. De naam is hetzelfde, maar er zijn twee heel verschillende spellen mee bedoeld. Enerzijds heb je het vrolijke balspel met vier vakken op het schoolplein. Anderzijds is er het tactische kaartspel met zeven onderdelen en slimme puntentelling. In dit artikel leggen we beide varianten helder uit, zodat je altijd direct kunt starten.
Je krijgt een korte uitleg, een volledig speloverzicht, alle benodigdheden, de voorbereiding, het doel, het stap voor stap spelverloop, veelvoorkomende uitzonderingen, de puntentelling, populaire varianten, veelgemaakte fouten, een snelle samenvatting en praktische tips. We schrijven als redactie van drie spelliefhebbers en voegen onze eigen ervaring toe, zonder poespas en met oog voor beginners én gevorderden.
Korte uitleg van het spel
Met Kingen bedoelen mensen in Nederland en België meestal één van twee spellen. Het schoolpleinspel is een snel balspel in vier vakken met de letters K, I, N en G. Je slaat of tikt de bal over en weer en probeert in het beste vak te blijven of daar te komen. Het kaartspel Kingen is een slagenspel voor drie of vier spelers met zeven onderdelen, waarbij je in zes onderdelen strafpunten ontwijkt en in het laatste onderdeel juist slagen scoort.
Voor jonge spelers en buitenspelers is het balspel perfect. Voor liefhebbers van slagenspellen die houden van plannen, tellen en slim uitkomen is het kaartspel ideaal. Veel huisregels bestaan naast de hoofdregels. In dit artikel krijg je beide varianten volledig en duidelijk uitgelegd.
Speloverzicht
Balspel Kingen
Aantal spelers: 4 tegelijk in de vakken, met een wachtrij kan de hele klas meedoen. Speelduur: flexibel per potje, vaak 5 tot 15 minuten. Leeftijd: vanaf ongeveer 6 jaar. Type spel: behendigheid en snelle reflexen met een bal.
Kaartspel Kingen
Aantal spelers: meestal 4, kan ook met 3. Speelduur: 45 tot 90 minuten, afhankelijk van variant. Leeftijd: vanaf ongeveer 10 jaar. Type spel: slagenspel met zeven speltypes, geen partners.
Benodigdheden en spelmateriaal
Balspel Kingen
– Een stoep, plein of gymzaal met voldoende ruimte.
– Stoepkrijt of tape om één groot vierkant te maken dat bestaat uit vier gelijke vakken. Zet de letters K, I, N en G in de vakken.
– Een bal die goed stuitert en niet te zwaar is. Een zachte rubberen bal of een playgroundbal werkt het fijnst.
Kaartspel Kingen
– Een volledig dek van 52 kaarten, zonder jokers.
– Pen en scorevel, of een notitieapp om straf- en pluspunten bij te houden.
– Optioneel: een overzicht van de zeven onderdelen als geheugensteun voor nieuwe spelers.
Voorbereiding
Balspel Kingen
1. Teken vier gelijke vakken die samen één groot vierkant vormen. Plaats in elk vak een letter: K, I, N en G.
2. Bepaal waar de wachtrij komt te staan als er meer dan vier spelers zijn.
3. Kies de startvolgorde. De beste plek is het K vak, daarna I, dan N en de minst gunstige plek is G.
4. Spreek af welke lichaamsdelen zijn toegestaan om te spelen. Standaard mag je met handen, armen, voeten, knieën en hoofd spelen.
Kaartspel Kingen
1. Bepaal of je gewoon Kingen of dubbelkingen speelt. Bij gewoon Kingen volg je de vaste reeks van zeven onderdelen. Bij dubbelkingen kiest de deler welk onderdeel wordt gespeeld, met beperkingen.
2. Schud de kaarten en deel uit tot alle kaarten op zijn. Bij vier spelers krijgt iedereen 13 kaarten. Bij drie spelers haal je één kaart uit het spel zodat iedereen 17 kaarten heeft.
3. Leg het scoreblad klaar. Schrijf de namen van de spelers onder elkaar met ruimte voor elke ronde.
Doel van het spel
Balspel Kingen
Blijf zo lang mogelijk in het K vak of promoveer ernaartoe door foutloos te spelen. Als je een fout maakt, zak je terug en maakt iemand uit de wachtrij zijn of haar entree in het G vak. De speler die het langst in K staat of de meeste promoties behaalt, wordt vaak als winnaar gezien binnen de afgesproken speeltijd.
Kaartspel Kingen
Na alle onderdelen wint de speler met de meeste punten. Bij de eerste zes onderdelen probeer je strafpunten te vermijden. In het zevende onderdeel, troef, verzamel je juist punten door slagen te winnen. De totaalsom van alle spelers samen is aan het einde nul, wat handig is als controle.
Spelverloop
Balspel Kingen stap voor stap
De speler in het K vak serveert door de bal met de hand of onderarm naar een ander vak te spelen. Wie de bal ontvangt, moet deze in één beweging doorspelen naar een ander vak, bij voorkeur zonder vangen. Eén stuit is toegestaan, maar niet twee stuiten in hetzelfde vak. Raakt de bal uit of stuitert hij twee keer in je vak, dan maak je een fout.
Na een fout verlaat de speler zijn vak. Als er een wachtrij is, schuift de eerste in en neemt het G vak in. De overige spelers schuiven op richting K. Bij gelijke twijfelgevallen kun je afspreken dat de speler uit wiens vak de bal kwam, de call maakt, of dat jullie een herhaling spelen om onduidelijkheid sportief op te vangen.
Kaartspel Kingen stap voor stap
Het kaartspel bestaat uit zeven onderdelen. Bij vier spelers worden de eerste zes negatieve onderdelen één keer gespeeld en het zevende onderdeel, troef, vier keer zodat elke speler één keer troef mag kiezen. De speler links van de deler komt uit in de eerste slag. Kleur moet altijd bekend worden als dat kan. Zonder troef wint in negatieve onderdelen de hoogste kaart in de gevraagde kleur. In troefronden wint de hoogste troef, of anders de hoogste kaart in de gevraagde kleur.
De volgorde van kaartwaarden is van laag naar hoog: 2 tot en met Aas. Tellen doe je per onderdeel volgens de afspraken hieronder. Als voorbeeld: in Geen dames probeer je geen vrouwen te vangen. Lukt dat wel, dan kost elke dame je 2 strafpunten. In Troef probeer je juist zoveel mogelijk slagen te halen, elk één pluspunt waard.
Tabel met onderdelen en puntwaarden
| Onderdeel | Doel | Straf of bonus |
|---|---|---|
| Minste slagen | Zo min mogelijk slagen halen | 1 strafpunt per slag, totaal 13 |
| Geen harten | Harten vermijden | 1 strafpunt per harten, totaal 13 |
| Geen heren en boeren | Heer en boer vermijden | 1 strafpunt per heer of boer, totaal 8 |
| Geen dames | Dames vermijden | 2 strafpunten per dame, totaal 8 |
| Geen hartenheer | ♥ Heer niet nemen | 5 strafpunten voor wie hem vangt |
| Geen 7e en 13e slag | Bewust die slagen verliezen | 2 en 3 strafpunten |
| Troef | Zoveel mogelijk slagen halen | 1 pluspunt per slag, 13 per ronde |
Belangrijke spelregels en uitzonderingen
Balspel Kingen
– De bal mag niet worden gevangen en vastgehouden. Speel direct door met een tik of slag.
– De serveerder in K staat in de verste hoek van het eigen vak bij de service. Deze afspraak geeft iedereen eerlijke ruimte om te reageren.
– Eén stuit in een vak is toegestaan. Twee stuiten in hetzelfde vak betekent een fout van de speler in dat vak.
– Bal over de lijn en uit is fout voor de speler die als laatste speelde. Twijfel? Speel het punt over.
Kaartspel Kingen
– Kleur bekennen is verplicht. Kun je niet bekennen, dan mag je afgooien. Bij troef moet je kopen als je niet kunt volgen en troef hebt. Is er al gekocht, dan moet je overkopen als dat kan.
– In Geen harten mag je niet met harten uitkomen zolang je nog andere kleuren bezit. Kun je niet volgen, dan mag je harten afgooien.
– In Geen dames en Geen heren en boeren verplichten veel groepen dat je een dame, heer of boer gooit als je niet kunt volgen. Spreek dit vooraf af om misverstanden te voorkomen.
– In Geen hartenheer is het vaak een huisregel dat als je de hartenheer veilig kunt wegspelen, je dat moet doen. Sommige groepen beëindigen het onderdeel direct zodra ♥ Heer is gevallen.
Ben je nieuw met slagenspellen en wil je de basis oefenen, dan is Hartenjagen een fijne opstap. Houd je van bied- en troefspellen, dan zijn Boerenbridge en Rikken ook leuk om te verkennen.
Einde van het spel en puntentelling
Balspel Kingen
Spreek vooraf een eindmoment af, bijvoorbeeld na 10 minuten of als iemand drie keer op rij in K heeft gestaan zonder fout. Je kunt ook tellen hoeveel promoties iemand heeft behaald. De speler met de meeste tijd in K of de meeste promoties is de winnaar.
Kaartspel Kingen
Bij vier spelers worden 52 strafpunten verdeeld over de zes negatieve onderdelen en 52 pluspunten verdiend in vier troefronden. De totaalsom over alle spelers is dus nul. Tel na afloop per speler de pluspunten en trek de strafpunten af. De hoogste totaalscore wint. Bij drie spelers pas je de aantallen aan zodat de totaalsom eveneens nul blijft.
Populaire spelvarianten
Kaartspel varianten
– Gewoon Kingen: speel de zes negatieve onderdelen in vaste volgorde, daarna vier keer troef zodat iedereen één keer troef kiest.
– Dubbelkingen: de deler kiest elke ronde welk onderdeel wordt gespeeld, met de beperking dat elk negatief onderdeel in totaal maar twee keer mag en elke speler twee keer troef kiest. Dit geeft veel tactiek in timing en risicobeheer.
– Drie spelers: verwijder één kaart en pas de puntverdeling aan. De 7e en laatste slag worden 10e en 17e slag. De totaalsom blijft nul.
Balspel varianten
– Alleen handen: beperk het spelen tot tikken met handen en onderarmen voor meer controle.
– Alleen voeten: een variant met voetbalgevoel voor gevorderden.
– Snelle rotatie: bij elke fout stappen alle spelers door, ook zonder wachtrij. Dit maakt het dynamischer.
Zoek je juist het drankspel met opdrachten rond een glas in het midden, dan bedoel je Kingsen. Daarvoor vind je een complete uitleg hier: Kingsen spelregels.
Veelgemaakte fouten
Balspel
– De bal even vangen en daarna doorspelen. Dit mag niet. Tik of sla in één vloeiende beweging.
– Vergeten dat de serveerder in de verste hoek moet staan. Houd die positie aan voor een eerlijke start.
– Twijfelgevallen niet oplossen. Spreek vooraf af of je bij twijfel over speelt of dat de ontvangende speler beslist.
Kaartspel
– Kleur niet bekennen terwijl het wel kan. Dit is tegen de regels en verstoort het spel. Controleer altijd je hand voor je afgooit.
– Onheldere huisregels over kopen en overkopen in troef. Leg voor de start vast of verplicht overkopen geldt en wat er gebeurt bij gelijke troefhoogte.
– Puntentelling niet meteen noteren. Noteer per slag of aan het einde van het onderdeel, maar doe dit consequent om fouten te voorkomen.
Snelle samenvatting
Balspel Kingen: speel de bal in één vloeiende beweging naar een ander vak. Eén stuit mag, twee stuiten in jouw vak is fout. Bij een fout schuif je uit het veld en schuiven anderen op richting K. Kaartspel Kingen: zes negatieve onderdelen waarin je strafpunten ontwijkt en één troefonderdeel waarin elke slag telt voor een pluspunt. Kleur bekennen is verplicht. De hoogste totaalscore wint.
Praktische tips voor beginners
Balspel
- Speel met een zachte bal die goed stuitert. Dat vergroot de controle en het speelplezier.
- Maak de vakken niet te groot. Kleinere vakken zorgen voor kortere rally’s en duidelijkere fouten.
Uit onze eigen ervaring werkt het prettig om vaste startbeurten af te spreken en bij twijfelgevallen het punt over te doen. Zo houd je de sfeer leuk en de vaart erin.
Kaartspel
- Onthoud per onderdeel waar de strafpunten zitten. Gooi hoge risico’s vroegtijdig weg als je veilig kunt volgen.
- Bewaar in Minste slagen soms een hoge kaart om later een slag te ontlopen. Klinkt vreemd, maar voorkomt soms een ongewenste kettingreactie.
Als redactie spelen we vaak een oefenronde waarin we de zeven onderdelen hardop aankondigen. Dat maakt het voor neuen spelers tastbaar en voorkomt misverstanden over bijvoorbeeld Geen harten en Geen hartenheer.
Slotwoord
Of je nu sprint voor het K vak op het plein of rekent slagen uit aan tafel, Kingen blijft leuk door zijn eenvoud en diepte. Met de regels, uitzonderingen, voorbeelden en varianten in dit artikel kun je veilig en vlot beginnen. Spreek huisregels vooraf duidelijk af, noteer de punten zorgvuldig en onthoud dat sportiviteit altijd wint. Veel speelplezier, binnen en buiten.
Veelgestelde vragen over Kingen
Wat is het verschil tussen Kingen als balspel en als kaartspel?
Het balspel speel je buiten in vier vakken met een stuiterbal. Je tikt de bal door en probeert fouten te vermijden om in het K vak te blijven. Het kaartspel is een slagenspel met zeven onderdelen. In zes onderdelen ontwijk je strafpunten en in troef verzamel je pluspunten. Beide delen dezelfde naam maar zijn totaal anders in uitvoering.
Hoe werkt de puntentelling bij Kingen kaartspel precies?
In de zes negatieve onderdelen scoor je strafpunten, bijvoorbeeld 1 per harten of 2 per dame. In troef levert elke gewonnen slag 1 pluspunt op. Bij vier spelers worden 52 strafpunten verdeeld en 52 pluspunten verdiend, zodat de totaalsom nul is. De speler met het hoogste individuele eindsaldo wint het spel.
Welke fouten tellen in het balspel Kingen en wat gebeurt er dan?
Veelvoorkomende fouten zijn de bal vangen, de bal twee keer laten stuiteren in je vak of de bal buiten spelen. Bij een fout verlaat je je vak. Met een wachtrij komt een nieuwe speler in het G vak en schuift iedereen op. Zonder wachtrij kun je afspreken dat alleen de foutmaker zakt en de rest blijft staan.
Mag je in Geen harten uitkomen met harten in het Kingen kaartspel?
Standaard niet, zolang je nog andere kleuren in de hand hebt. Je moet eerst met een andere kleur uitkomen. Kun je een kleur niet volgen, dan mag je wel harten afgooien. Spreek huisregels vooraf af, zodat iedereen precies weet wanneer harten is toegestaan en hoe streng jullie verplicht afgooien hanteren.
Is Kingen hetzelfde als Kingsen, het drankspel met kaarten?
Nee, dat is een ander spel. Kingsen gebruikt kaarten voor opdrachten rond een glas in het midden en heeft niets met slagen te maken. Zoek je dat spel, bekijk dan een aparte uitleg. In dit artikel vind je de Kingen spelregels voor zowel het kaartspel als het balspel, inclusief varianten en tips om snel te starten.